Mastektomia profilaktyczna

Obecnie w Polsce i na świecie obserwuje się stały wzrost zachorowania na nowotwory, a wśród kobiet znaczące zwiększenie liczby chorych na raka piersi.

Jednymi z najważniejszych działań w medycynie są działania profilaktyczne, czyli wczesna wykrywalność raka piersi. Oszacowanie ryzyka zachorowania, szybsze wykrycie choroby, a co za tym idzie wdrożenie prawidłowego leczenia, zwiększa szansę na wyzdrowienie i przeżycie.

Jednym z najniebezpieczniejszych jest rak piersi uwarunkowany genetycznie. Dlatego też kobiety z najbliższego otoczenia chorej na raka są poddawane badaniom genetycznym i działaniom profilaktycznym. Gdy ryzyko wystąpienia raka piersi jest duże, rozsądnym wydaje się taktyka profilaktycznego usunięcia gruczołu piersiowego.

Zabieg w skrócie

Czas zabiegu: 3–5 godzin
Znieczulenie: Ogólne
Pobyt w klinice: 2 doby
Rekonwalescencja: 3–4 tygodnie

W pojęciach medycznych mamy dwa rodzaje mastektomii: leczniczą i profilaktyczną, które znacząco różnią się od siebie.

Pierwsza, mastektomia wykonana z powodu rozpoznanego raka piersi, polega na usunięciu wielokrotnie całej piersi, czyli gruczołu, tkanki podskórnej i skóry wraz z kompleksem brodawka-otoczka sutkowa. Dodatkowo bada się tzw. węzeł chłonny wartowniczy, czyli pierwszy węzeł spływu chłonki z gruczołu, by ocenić rozległość choroby i zastosować odpowiednie dalsze leczenie.

Druga, mastektomia profilaktyczna, polega na usunięciu gruczołu piersiowego z pozostawieniem niewielkiej warstwy tkanki tłuszczowej podskórnej oraz kompleksu brodawka-otoczka. Nie wykonuje się usunięcia węzłów chłonnych, a operacja przeprowadzana jest w mniejszym zakresie.

Mastektomię profilaktyczną wykonuje się często u kobiet, które już są po mastektomii jednostronnej leczniczej z powodu raka. Kobiety te decydują się na tego rodzaju zabieg w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia choroby w drugiej piersi.

Drugą grupę stanowią kobiety, u których w najbliższej rodzinie były przypadki raka piersi lub wykryto u nich uwarunkowania genetyczne tego nowotworu. U tych kobiet mastektomia profilaktyczna jest obustronna.

Należy mieć świadomość, że w przypadku profilaktycznej mastektomii zawsze pozostaje niewielka ilość gruczołu piersiowego i nie jest to operacja całkowicie radykalna. Jednak usuwając gruczoł piersiowy, w olbrzymim stopniu zmniejszamy ryzyko wystąpienia choroby, a czasami całkowicie je eliminujemy. Według danych statystycznych profilaktyczna mastektomia wykonana w grupie kobiet z mutacją BRCA1 lub BRCA2 zmniejsza ryzyko raka piersi o 90%.

Mastektomia profilaktyczna wiąże się z oceną:

wskazań do operacji
ryzyka związanego z tego typu operacją
rekonstrukcji piersi

1. Wskazania

Wśród wskazań wymienia się zasadniczo dwie grupy kobiet, które najczęściej rozważają wykonanie profilaktycznej mastektomii:

kobiety z tzw. rodzinnym występowaniem raka piersi lub te, u których stwierdza się mutację genową BRCA1 lub BRCA2
kobiety, u których rozpoznano raka w jednej piersi, będące najczęściej już po jej amputacji, chcące profilaktycznie usunąć pierś drugą

2. Ryzyko związane z wykonaniem profilaktycznej mastektomii

Profilaktyczna mastektomia nie jest operacją pozbawioną ryzyka. Do najczęstszych powikłań należą:

martwica skóry
zakażenie rany, infekcja
nadmierna utrata krwi
krwiak
wypływ chłonki
rozejście rany
konieczność ponownej operacji
zaburzenia czucia brodawek skóry piersi
asymetria piersi
niekorzystne bliznowacenie

3. Rekonstrukcja piersi

Każda mastektomia, lecznicza czy profilaktyczna, związana jest z rekonstrukcją piersi. O zabiegach oraz technikach rekonstrukcji decydują pacjentki w czasie rozmowy z lekarzem leczącym.

Profilaktyczna mastektomia – kto jest najlepszym kandydatem do zabiegu?

Dobrymi kandydatami do operacji mastektomii profilaktycznej są:

zdrowe osoby, które nie cierpią na choroby zagrażające życiu lub schorzenia, które mogą utrudniać gojenie
osoby niepalące
osoby zdrowe fizycznie o stosunkowo normalnej wadze

Konsultacja

Podczas konsultacji omawiane są:

cele zabiegu chirurgicznego, możliwe opcje operacji, rodzaje znieczulenia
warunki medyczne, alergie na leki, poprzednie zabiegi medyczne
aktualnie zażywane leki, witaminy, suplementy ziołowe, alkohol, tytoń i narkotyki
przebyte operacje, przebyte ciąże i wahania wagi
przebieg okresu rekonwalescencji, ryzyko i powikłania związane z procedurą

Zabieg mastektomii profilaktycznej przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym.

Badania przed zabiegiem

Przed zabiegiem należy zgodnie z zaleceniami:

wykonać niezbędne badania
zaprzestać palenia papierosów
odstawić leki zwiększające krwawienie, doustne leki antykoncepcyjne, leki przeciwzapalne i suplementy ziołowe na 14–30 dni przed planowanym zabiegiem

Przygotowanie do zabiegu polega na wybraniu odpowiedniego terminu, tak by nie przypadał na okres krwawienia miesiączkowego, i wykonaniu zleconych badań. Sam zabieg chirurgiczny trwa od 3 do 5 godzin.

Bezpośrednio po operacji pozostaje się w klinice na dwie doby na obserwacji. Dreny, których celem jest odsączenie zbierającej się krwi lub chłonki w miejscach operowanych, pozostawia się na 10–14 dni.

Rekonwalescencja

Zalecany jest okres trzech do czterech tygodni rekonwalescencji. Przez okres czterech tygodni nosi się specjalny stanik, który należy mieć na sobie w ciągu dnia i nocy. W tym okresie nie należy wykonywać ciężkich prac fizycznych i nie wolno uprawiać sportów.

Wizyty kontrolne przewidziane są tydzień i dwa tygodnie po zabiegu w celu usunięcia opatrunku, miesiąc po w celu oceny procesu gojenia i przekazania dalszych zaleceń pielęgnacyjnych oraz trzy miesiące po, by ocenić efekt.

Ostateczny efekt pooperacyjny widoczny jest po 6 miesiącach od operacji.